نورنیوز- گروه بین الملل: این روزها پس از اظهارنظرهای جنجالی دونالد ترامپ درباره گریتلند، بحثها درباره نقش اروپا در ایجاد بازدارندگی هستهای مجدد داغ شده است. کشورهایی مانند سوئد و آلمان که در دهههای اخیر رویکردی خنثی یا ضد هستهای داشتهاند، اکنون به صورت محتاطانه درباره ایجاد توانایی هستهای یا همکاری با کشورهای دارای سلاح هستهای صحبت میکنند. حتی لهستان با رهبری دونالد توسک نیز به فکر داشتن سلاح هستهای افتاده است.
همگی این تحولات نشاندهنده بازنگری استراتژیک اروپا است که تحت تأثیر عدم اطمینان به چتر هستهای آمریکا شکل گرفته است.
همکاری فرانسه و بریتانیا در قلب اروپا
اکونومیست نوشت: در این میان، مهمترین تحولات مربوط به دو قدرت هستهای اروپا، بریتانیا و فرانسه است. بریتانیا همواره تعهد داشته که زرادخانه خود را در چارچوب ناتو به کار گیرد، در حالی که فرانسه درکنار توجه به ابعاد اروپایی در منافع حیاتی خود، بهصورت مستقل عمل میکرد.
این دو کشور در جولای ۲۰۲۵، بیانیهای مشترک به نام «بیانیه نورتوود» صادر کردند که در آن استفاده هماهنگ از سلاحهای هستهای و پاسخ به تهدیدات شدید علیه اروپا مورد توافق قرار گرفته بود؛ توافقی که نشاندهنده اعتماد دوجانبه عمیق و تمایل به همکاری عملی بود.
رزمایش آزمایشی مشترک
در ادامه توافق، فرانسه برای اولین بار به منظور تقویت همکاری و شفافیت نظامی، بریتانیا را به تمرین شبیهسازی هستهای خود به نام پوکر دعوت کرد. این اقدام، نشانه اعتماد قوی و آمادگی برای همکاری بیشتر در شرایط بحران است. به گفته مقامات فرانسوی، هیچ تغییری در اختیار کامل فرانسه بر توان هستهای خود ایجاد نشده، اما گفتوگوهای جزئی با کشورهای دیگر، به ویژه آلمان، جریان دارد. گزینههایی مانند تمرینهای مشترک با نیروی هوایی اروپا و حمایت دریایی از زیردریاییها میتواند پایهای برای همکاری نظامی واقعی در شرایط جنگی فراهم کند.
استراتژی کفایت سختگیرانه اروپا
راهحلهای آینده در شرایط بحران میتواند شامل اعزام جتهای هستهای فرانسوی به خاک کشورهای دیگر، و یا حتی پیشقرار دادن تسلیحات هستهای در خاک متحدان، مشابه طرح ناتو باشد. برخی از تحلیلگران معتقدند که حتی اگر ظرفیت هستهای فرانسه یا بریتانیا به اندازه آمریکا نباشد، این اقدامات میتواند بازدارندگی قابل اعتمادی برای اروپا ایجاد کند. استدلال فرانسویها بر اساس دکترین کفایت سختگیرانه است؛ به این معنا که تعداد محدود اما کارآمد سلاحها بازدارندگی معتبری را ایجاد میکند؛ بهخصوص به دلیل نزدیکی جغرافیایی کشورهای اروپایی که موجب سرعت واکنش نسبت به تهدیدات می شود.
برکناری دولت مکرون میتواند بازی را تغییر دهد
با این حال، نگاه آمریکا نسبت به این سناریو چندان خوشبینانه نیست. آمریکاییها معتقدند که زرادخانههای کوچک اروپایی نمیتوانند جایگزین چتر هستهای آمریکا شوند. بازدارندگی طولانیمدت نیازمند سلاحهایی دقیق و گسترده است تا بتوان به طور واقعی تهدیدات روسیه و سایر رقبا را خنثی کند. علاوه بر این، مسئله تغییر دولت و سیاست داخلی فرانسه میتواند قابلیت اعتماد به بازدارندگی اروپا را تحت تأثیر قرار دهد، زیرا احزاب پوپولیست یا جریانهای سیاسی آینده ممکن است دیدگاه متفاوتی نسبت به منافع ملی و تعهدات اروپا داشته باشند.
هدف نهایی زمانبر و پیچیده است
با وجود این که بحث درباره بازدارندگی مستقل هستهای اروپا هنوز در مراحل ابتدایی بهسر میبرد، اما روندها نشان میدهند که اروپا در حال آمادهسازی گزینههایی برای کاهش وابستگی به آمریکا است. همکاری عمیق فرانسه و بریتانیا میتواند نخستین گام برای ایجاد بازدارندگی معتبر و هماهنگ اروپایی باشد.
با اینحال، وجود محدودیتهای فنی و سیاسی، به ویژه ظرفیت محدود زرادخانهها و تغییرات سیاسی، همچنان از چالشهای جدی در مسیر پیشروی هستند.
اروپا در تلاش است تا راهی را برای تضمین امنیت خود، بدون اتکا کامل به چتر هستهای آمریکا پیدا کند؛ اما تحقق این هدف زمانبر و پیچیده خواهد بود.