نورنیوز- گروه اجتماعی: در هفتمین دورهمی «امیدآفرینان» که همزمان با روز ملی فناوری فضایی و سالروز پرتاب ماهواره ملی «امید» عصر امروز در محل صندوق نوآوری و شکوفایی ریاستجمهوری برگزار شد.
در این مراسم که با حضور سازندگان نمونه دوم ماهواره «کوثر» که در ۷ دیماه به همراه دو ماهواره ایرانی «ظفر ۲» و «پایا» پرتاب شد؛ برگزار شد.در ابتدای مراسم حسین شهرابی، سازنده ماهواره کوثر، با اشاره به دیدگاههای مطرحشده در سطح بینالمللی گفت: به باور بسیاری از تحلیلگران بینالمللی، جهان در آستانه یک رنسانس فضایی قرار دارد؛ مقطعی که از نظر اهمیت، قابل مقایسه با دوران آغاز رقابت فضایی میان شوروی سابق و ایالات متحده آمریکاست. این تحول صرفاً محدود به صنعت فضا نیست و در حوزههایی مانند هوش مصنوعی نیز شاهد روندهای مشابهی هستیم که بهصورت متقابل یکدیگر را تقویت میکنند.
شهرابی با بیان اینکه ارزش بازار جهانی صنعت فضایی در حال حاضر حدود ۴۰۰ میلیارد دلار برآورد میشود، افزود: طی یک دهه گذشته این عدد تغییرات چشمگیری نداشته، اما همپوشانی فزاینده اینترنت فضایی با اینترنت زمینی، معادلات بازار را دگرگون کرده است.
به گفته وی، حوزه مخابرات فضایی که پیشتر عمدتاً به پخش همگانی محدود بود، اکنون در حال ورود به بازار عظیم مخابرات زمینی با ارزشی نزدیک به ۲۰۰۰ میلیارد دلار است.
وی همچنین به افزایش ادغامها و مشارکتها میان اپراتورهای مخابرات زمینی و شرکتهای فعال در مدار پایین زمین (LEO) اشاره کرد و گسترش مفاهیمی مانند «دسترسی مستقیم» و «ارتباط مستقیم با دستگاه کاربر» را از نشانههای این تحول دانست؛ روندی که حتی به حذف برخی تجهیزات واسط زمینی منجر شده است.
این فعال حوزه فضایی با مرور تجربیات سالهای ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۸ خاطرنشان کرد: در آن مقطع، بسیاری از اپراتورهای داخلی چنین تحولاتی را دور از دسترس و بلندمدت ارزیابی میکردند، اما در کمتر از پنج سال، این پیشبینیها عملاً نقض شد و تغییرات با سرعتی فراتر از انتظار رخ داد.
وی با مقایسه وضعیت فعلی صنعت فضا با بخش کشاورزی اظهار کرد: همان نگاهی که چند سال پیش نسبت به مخابرات وجود داشت، امروز درباره کشاورزی مطرح است. در حالی که بازار مخابرات زمینی حدود ۲۰۰۰ میلیارد دلار ارزش دارد، زنجیره ارزش کشاورزی، از تولید و فرآوری تا لجستیک و خدمات نهایی بازاری در حدود ۴۷۰۰ میلیارد دلار را شامل میشود. به اعتقاد وی، صنعت فضایی در آیندهای نزدیک به این بازار نیز متصل خواهد شد.
شهرابی نقش اصلی این تحولات را بر عهده شرکتهای دانشبنیان دانست و تأکید کرد: این شرکتها که هم نوآور و هم خصوصی هستند، بهعنوان موتور محرک تحول در صنعت فضا عمل کردهاند و با پذیرش ریسک و ارائه ایدههای نو، پروژههایی را محقق کردهاند که پیشتر غیرممکن تلقی میشد.
وی در ادامه، با اشاره به تجربه شکست پروژه «ایریدیوم» در دهه ۱۹۹۰، توضیح داد: ورود شرکتهای نوآور خصوصی و شکستن ساختارهای هزینهای، مسیر اینگونه پروژهها را تغییر داد و آنها را از طرحهای غیراقتصادی به پروژههای سودآور تبدیل کرد.شهرابی با اشاره به تجربه چین در حوزه فضایی عنوان شد: با وجود پیشرفتهای قابل توجه، بسیاری از شرکتهای خصوصی این کشور همچنان در زنجیره تأمین نظامی باقی ماندهاند و کمتر وارد سرمایهگذاری مستقل و پرریسک در پروژههای منظومهای شدهاند؛ موضوعی که از نگاه کارشناسان، یکی از الزامات اصلی موفقیت در این حوزه به شمار میرود.
سازنده ماهواره کوثر، با تأکید بر ضرورت شکلگیری واقعی زنجیره ارزش در صنعت فضایی کشور گفت: زنجیره ارزش زمانی معنا پیدا میکند که شرکتهایی در آن حضور داشته باشند که خودشان بیزینسپلن تدوین کنند، بهدنبال تأمین منابع مالی بروند، بازارسازی انجام دهند و بهصورت مستقل نقشآفرین و ارزشآفرین باشند، نه اینکه منتظر حمایت یا اقدام دیگران بمانند.
به گفته وی، شناسایی و حمایت از شرکتهای پیشران که کنشگر فعال زنجیره ارزش هستند، رویکردی درست و ضروری است و باید بهطور جدی در بازنگری برنامهها مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به تجربه سالهای اخیر و برخی چالشهای پیشروی بخش خصوصی اظهار کرد: یکی از آسیبهای جدی، فاصله نگرشی نسبت به فعالیت شرکتهای خصوصی و دانشبنیان است. در مواردی، زمانی که رقابت فنی امکانپذیر نیست، برخی رقبا از مسیرهای غیرتخصصی و نظارتی وارد میشوند و این مسئله باعث درگیر شدن مدیران دولتی با موضوعاتی حاشیهای میشود؛ در حالی که تمرکز مدیران باید بر مسائل کلان صنعت، از جمله تحولات جهانی و افزایش شتاب پرتاب و استقرار هزاران ماهواره در مدار باشد.
شهرابی تأکید کرد: نباید برای مدیرانی که با شجاعت وارد میدان توسعه صنعت فضایی شدهاند، مانع ایجاد کرد؛ بلکه لازم است مسیر برای آنها هموار و تسهیل شود.
به گفته وی، پرسشهای اصلی نباید معطوف به موضوعات فرعی و اثباتهای تکراری باشد، بلکه باید بر چالشهای کلیدی، آیندهنگرانه و راهبردی صنعت فضایی متمرکز شود. شهرابی ضمن ضرورت نظارت تأکید کرد و گفت: اصل نظارت درست و ضروری است، اما نباید باعث شود مسائل پیشپاافتاده جای موضوعات اساسی و تعیینکننده را بگیرد.
سازنده ماهواره کوثر با اشاره به رویکرد عملی این مجموعه در زنجیره ارزش فضایی گفت: در پرتاب اخیر، علاوه بر پذیرش ریسکهای فنی، ارائه خدمات نیز بهصورت جدی در دستور کار قرار گرفت. به گفته وی، خدمات اینترنت اشیای فضایی ماهواره با موفقیت آزمایش شده و این مجموعه آمادگی تولید تا دو هزار پایانه زمینی را دارد.
وی افزود: در حوزه سنجش از دور نیز ارائه خدمات بهصورت مستقل دنبال شده و حتی زیرساختها بهگونهای طراحی شدهاند که در صورت نیاز، از تصاویر ماهوارههای بینالمللی نیز استفاده شود. شهرابی اعلام کرد: هماکنون بیش از ۱۲ هزار کاربر در سامانههای فضایی فعال هستند و پس از این پرتاب، حدود هزار و ۵۰۰ کاربر جدید بهصورت داوطلبانه به این سامانهها اضافه شدهاند.
همچنین شرکتهای بزرگ کشاورزی و کشت و صنعت با مساحتهای گسترده، علاقهمندی خود را برای استفاده از این خدمات اعلام کردهاند.وی در پایان با اشاره به اهمیت پایش مراتع کشور گفت: با وجود نقش راهبردی مراتع، تاکنون توجه کمتری به آنها شده است و امید میرود با امضای تفاهمنامههای جدید، پایش مراتع نیز بهطور کامل وارد سامانههای فضایی شود و در ادامه، سایر حوزههای کشاورزی و اقتصادی نیز با همکاری دستگاههای مرتبط توسعه یابد.